De afbraak van democratische waarden en normen is aan de orde van de dag. Burgerrechten en democratie zijn niet meer vanzelfsprekend voor iedereen. We moeten ons weerbaar opstellen om de verworvenheden van de westerse beschaving te beschermen. Wie neutraal blijft, beschrijft straks zijn eigen ondergang. Wij laten er geen enkele twijfel over bestaan: The Firewall is vóór een gezonde democratie die gedijt in een open en weerbare samenleving.

Door de extreme marktmacht van Big Tech verliezen we in hoog tempo de controle over onze nieuws- en informatievoorziening. De aanhoudende stroom van online nepnieuws, misleiding, haat en onverdraagzaamheid die via hun platforms tot ons komt, splijt onze samenleving. De algoritmes van Big Tech drukken bestaande journalistieke media weg, en bedreigen zo hun bedrijfsmodellen. Democratische instituties en het bedrijfsleven zijn steeds afhankelijker van de soft- en hardware van vooral Amerikaanse techbedrijven. Deze mondiale techbedrijven tonen zich welwillend tegenover autoritaire leiders. The Firewall stelt zich weerbaar op en verzet zich tegen de almacht van Big Tech.

Snelwegen worden beheerd door Rijkswaterstaat. Het energienet door Tennet. Het spoor door ProRail. En digitale overheidsdiensten zoals DigiD en de inning van BTW? Die worden uitbesteed aan commerciële partijen die in toenemende mate buiten de Europese jurisdictie vallen. Dit maakt ons gevaarlijk afhankelijk. Als overheid, organsatie of burger heb je geen alternatief om op terug te vallen.
Wij gaan vechten om deze trend te keren.

Taal geeft macht. Ingewikkelde termen worden gebruikt om achter te verschuilen. Algoritmes, architecturen en abstractielagen worden gebruikt om te verhullen wat er daadwerkelijk gebeurt. Wij prikken door de termen heen en laten zien wanneer de keizer geen kleren aan heeft.

De grootste technologische, economische en mediamacht ter wereld krijgt amper de aandacht die het verdient. Er zijn honderden Nederlandse journalisten die dagelijks de politieke macht in Den Haag volgen, slechts enkelen controleren Big Tech. The Firewall brengt nieuwe feiten naar boven. We onderzoeken de rol van Big Tech bij de verspreiding van mis- en desinformatie en hoe dat het publieke discours schade berokkent. We brengen racisme, discriminatie en haat op social media in kaart en onderzoeken het gebruik van data en persoonsgegevens van gebruikers. We leggen de afhankelijkheid van onze democratische instituties van Amerikaanse en Chinese technologie bloot en duiken diep in de lobby van Big Tech om Europese en Nederlandse wetgeving te beïnvloeden. We werken daarbij graag samen met andere onderzoekers, journalisten, wetenschappers en deskundigen.

Waar onderzoekers, wetenschappers en journalisten vaak hopen dat de burgermaatschappij de uitkomsten van hun werk zal oppakken, komen wij zelf in actie. Dat is een nieuwe aanpak en nu meer nodig dan ooit. Politieke, technologische en economische ontwikkelingen voltrekken zich in een alarmerend tempo. De overweldigende macht van Big Tech laat zich amper ter verantwoording roepen. We kunnen ons niet langer veroorloven te wachten en te hopen dat maatschappelijke partijen zich over de vruchten van onthullende journalistiek ontfermen. Nieuwe feiten over misdragingen van Big Tech mogen niet langer in een mist van lethargie verdwijnen. Sterke Europese wetten – waaronder de Digital Services Act (DSA) en de Digital Markets Act (DMA) – maken het mogelijk grote techbedrijven voor rechters ter verantwoording te roepen. Wanneer wenselijk en juridisch haalbaar zullen wij dat doen.

Het grote voorrecht in een democratie is dat burgers zich mogen organiseren om een tegenmacht te vormen. Dat is wat The Firewall doet. Onze tegenmacht is collectief: we nodigen iedereen uit om bij te dragen. Onze gedeelde democratische waarden en normen en ons gevoel voor urgentie zetten ons aan tot actie.

Ons onderzoeksplatform is ondergebracht in een BV, die volledig in handen is van de stichting. De onderzoekers hebben de vrijheid om zelf keuzes te maken, maar ze hebben niets te zeggen over welke juridische procedures we gaan voeren. Dat doet onze juridische afdeling. De juristen hebben weer niets over het onderzoek te vertellen. De juristen doen onderzoek naar de haalbaarheid van een juridische procedure, het bestuur van de stichting besluit uiteindelijk of we die gaan voeren. Daarmee zijn de machten binnen The Firewall gescheiden.

Onze eigen infrastructuur draait in eigen beheer of op platformen met Nederlandse/Europese eigenaren. Dat is soms duurder, onhandig of minder efficiënt. Maar het geeft ons wel de vrijheid om Big Tech ondernemingen aan te pakken zonder dat we bang hoeven te zijn dat onze systemen offline worden gehaald.
Helaas kunnen niet al onze leveranciers 100% vrij zijn van Big Tech producten. Alle Nederlandse banken zijn hier volledig van afhankelijk, en bieden ons hierin dus geen keuze. Wij gaan hierover publiceren om dit aan de kaak te stellen en lobbyen voor verandering.